وقتی یک چک به دلیل عدم موجودی کافی برگشت میخورد، فرد نه تنها با فشار روانی، بلکه با تبعات حقوقی و کیفری سنگینی روبرو میشود. یکی از اولین سوالاتی که در این لحظه مطرح میشود این است: «آیا راهی هست که بتوانم این بدهی را به صورت اقساطی تسویه کنم؟»
۱. پاسخ کوتاه: بله، اما با توافق طرفین
قانون به طور مستقیم و خودکار، پرداخت چک را قسطی نمیکند. در واقع، چک یک ابزار پرداخت «بیقید و شرط» و «یکجا» است. اما شما میتوانید از دو طریق زیر، پرداخت را قسطی کنید:
- راهکار اول: توافق مستقیم با دارنده چک (راهکار دوستانه)
اگر با صاحب چک رابطهی خوبی دارید یا او هم با شرایط شما آشناست، میتوانید با او توافق کنید که مبلغ چک را در چند مرحله دریافت کند.
- راهکار دوم: توافق در جریان رسیدگی قضایی (راهکار قانونی)
اگر موضوع به دادگاه یا اجرای احکام کشیده شد، میتوانید از قاضی درخواست کنید که با توجه به شرایط مالی شما، فرصت پرداخت اقساطی را به شما بدهد.
مراحل عملی برای پیادهسازی پرداخت اقساطی
الف) در مرحله پیش از شکایت (پیشگیری)
بهترین زمان برای قسطی کردن، قبل از اینکه صاحب چک به پلیس یا دادگاه مراجعه کند، است.
- پیشنهاد کتبی: یک پیشنهاد رسمی (ترجیحاً کتبی یا از طریق پیامک/ایمیل) به او بدهید که شامل مبلغ هر قسط، تاریخ پرداخت و ضمانت اجرا باشد.
- تنظیم قرارداد صلح یا توافقنامه: اگر او پذیرفت، حتماً یک «توافقنامه تسویه بدهی» بنویسید که در آن ذکر شود با پرداخت این اقساط، او حق شکایت یا پیگیری قضایی را از شما سلب میکند.
ب) در مرحله شکایت و اجرای احکام (پس از برخورد قانونی)
اگر چک برگشتی منجر به صدور حکم یا قرار بازداشت/توقیف شد:
- متقاضی اقساط در دادگاه: شما میتوانید با ارائه مدارک مالی (مانند گواهی عدم انجام کار، فیش حقوقی یا وضعیت خانوادگی)، از قاضی بخواهید که بر اساس «اعسار و تقسیط»، اجازه پرداخت اقساط را بدهد. البته این که چقدر برای شما پیش قسط و پس از آن اقساط ماهیانه مشخص شود، برعهده و تشخیص قاضی خواهد بود.
- توقیف اموال: اگر اموال شما توقیف شده، میتوانید پیشنهاد دهید که با پرداخت اقساط مشخص، توقیف برداشته شود.
همین طور بخوانید: تدلیس در معامله؛ ابعاد حقوقی، جرمانگاری و مجازات آن
چالشها و نکات بسیار مهم (بسیار حیاتی)
اگر قصد دارید چک را قسطی کنید، مراقب این ۳ نکته باشید:
- قدرت قانونی چک: تا زمانی که تمام مبلغ چک را پرداخت نکردهاید، صاحب چک همچنان میتواند از شما شکایت کیفری کند (در صورت وجود شرایط قانونی). بنابراین، توافق شما باید کتبی و معتبر باشد.
- ضمانت اجرا برای صاحب چک: صاحب چک معمولاً تا زمانی که تمام پول را نگیرد، از شکایت نمیگذرد. او از شما میخواهد که برای اقساط، «ضمانت» (مثل چکهای جدید یا وثیقه) ارائه دهید.
- تغییر ماهیت چک به «سند دین»: اگر میخواهید از ابتدا بدهی خود را قسطی کنید، هرگز از چک استفاده نکنید. به جای آن، «سند دین» یا «قرارنامه بدهی» بنویسید که در آن صراحتاً ذکر شده باشد بدهی به صورت اقساطی است.
خلاصه و نتیجهگیری
| وضعیت | امکان قسطی کردن | روش اصلی |
|---|---|---|
| قبل از شکایت | بسیار بالا | توافق مستقیم و تنظیم قرارداد |
| در جریان شکایت | متوسط | درخواست از قاضی با ارائه مدرک مالی |
| پس از حکم قطعی | پایین (سخت) | توافق با واحد اجرای احکام یا صاحب حق |
توصیه نهایی: اگر با چک برگشتی مواجه شدهاید، سعی نکنید با فرار از صاحب چک، مشکل را حل کنید؛ چون این کار فقط باعث سنگینتر شدن جریمهها و احتمال بازداشت میشود. بهترین راه، مذاکره صادقانه و کتبی برای رسیدن به یک جدول زمانی مشخص برای پرداخت است.
دیدگاهتان را بنویسید